مسهل چیست؟

عبارت است از عبور مدفوعی که بطور غیرطبیعی آبکی یا شکل نگرفته است و تواتر افزایش یافته ای را دارد (از نظر علمی وزنمدفوع بیش از 200 گرم در روز را اسهال گویند.) به اسهال کمتر از دو هفته اسهالحاد و به اسهال بیش از دو هفته اسهال حاد و به اسهال بیش از 4 هفته طول کشیدهاسهال مزمن می گویند.

لینت مزاج با اسهال فرق دارد. اولییعنی شل بودن و نرم بودن مدفوع که حالت فیزیولوزیک و مطبوع روده است. در حالی کهاسهال حالت غیر عادی و غیر مطبوع، یعنی آبکی بودن پاتولوژیک مدفوع را مطرح می سازد.

مسهلات سه نوعند:

  • مسهل صفرا مثل بنفشه
  • مسهل سودا مثل افتيمون
  • مسهل بلغم مثل سورنجان

قبل از خوردن مسهل حتما بايد منضج خورد، دوز مصرف و مقدار مصرف متفاوت است:

  • منضج صفرا يك هفته
  • منضج بلغم دو هفته
  • منضج سودا سه هفته

مسهل اخلاط:

مسهل برای مزاج صفراوی ها (یعنی افراد دارای اخلاط گرم و خشک):

کدو (سرد و تر): اگر کدوی پخته را با شکر بخورید مسهل معتدلی است و اگر به آن تمرهندی بیفزایید مسهل صفرای سوخته است. (خوردن کدو برای پیران و سرد مزاجها مضر بوده و ضعف معده و روده می آورد و باعث نفخ و بی اشتهائی می گردد).

سدر (کنار – سرد و خشک): خوردن دویست گرم میوه نارس کنار ، مسهل صفراست. (خوردن سدر برای سرد مزاجها مضر است). عسل سدر هم بی تاثیر نیست.

تاج ریزی (سرد و خشک): خوردن میوه تاج ریزی (روپاس) مسهل کننده است.

زرد آلو بدون تیزاب (سرد و تر): خوردن پره زرد آلو و یا آب خیسانده آن، مسهل خون و کاهنده غلیان خون ورافع شدید کم خونی است. زیاد خوردن زردآلو نفاخ و مضر معده های ضعیف است و باید با شکر و عرق انیسون (گرم و خشک)خورد.

مسهل برای دفع اخلاط لزج و بلغمی:

پرسیاوشان (معتدل – یا کمی خشک): نوشیدن دم کرده پرسیاوشان مسهل بلغم معده و روده ها است.

هندوانه ابوجهل یا حنظل ( گرم و خشک): خوردن آن مدر و مسهلی بسیار قوی است. (برای مصرف خوراکی یک یا دو گرم آنرا در کپسول خالی ریخته و بخورید. خوردن حنظل مضر گرم مزاج ها بوده و باید آنرا با کتیرا و یا نشاسته بخورند تا عوارض آن از بین برود و دانه کرچک از نظر مسهلی جانشین حنظل است. مصرف خوراکی آن باید زیر نظر پزشک باشد).

فلوس (گرم و تر): اگر ۵۰ گرم مغز فلوس را در نیم لیتر آب به مدت پانزده دقیقه بجوشانید و آب آنرا بخورید مسهل بسیار قوی و خوبی است.

کرچک (گرم و خشک): خوردن روغن کرچک مسهلی بسیار قوی است. (دانه های کرچک سمی است ودر مصرف خوراکی آن باید دقت شود. خوردن کمی روغن کرچک، اشتها را از بین می برد و تهوع آور بوده و آشفتگی می آورد پس باید آنرا با نعنا خورد).

شاطره (تا حدودی گرم و خشک): پنجاه گرم شاطره را در یک لیتر آب جوش دم کنید و بنوشید، مسهل اخلاط است.

صبر زرد یا آلوئه ورا (گرم و خشک):خوردن حد مجاز صبر زرد مسهلی قوی برای اخراج اخلاط مختلف بدن می باشد. (مصرف خوراکی صبر زرد خطرناک است و باید با احتیاط مصرف شود).

خار شتر (گرم و تر): نوشیدن دم کرده شاخ و برگ خارشتر و یا عرق آن مسهل است.

خیار خر (خیلی گرم و خشک) خوردن خیار خر برای گرم مزاجها مضر و دارای عکس العمل شدید است و خوردن آن مسهل قوی است.

سقمونیا (خیلی گرم وخشک): خوردن یک گرم سقمونیا مسهل سریع العملی است که به عنوان مسهلی قوی که در درمان انواع استسقاء از آن استفاده می شود.(خوردن زیاد سقمونیا قلب را اذیت کرده و مضر کلیه مخصوصا” در گرم مزاجهاست و زنان حامله سقمونیا نخورند که ساقط جنین است).

پیچک صحرائی (گرم و خشک): خوردن برگ پیچک صحرائی مسهل است.

فرفیون (خیلی گرم و خشک): خوردن یک قطره فرفیون باز کننده کلیه رگها و مسهل خوبی برای بلغم لزج و صفرا است. (فرفیون گیاهی سمی است و مصرف خوراکی آن باید کم و با احتیاط باشد).

فلوس (گرم و تر): خوردن فلوس مسهلی بسیار راحت و بدون عوارض است و به کندی اثر می بخشد.

فلوس (گرم و تر): فلوس را با تمرهندی بخورید مسهل صفرای سوخته است و اگر با گیاه تربد بخورید مسهل بلغم و اگر با گیاه بسفایج، عرق کاسنی و عرق شاطره بخورید مسهل سودا است.

کنجد (گرم و تر): خوردن روغن کنجد مسهل است. (کنجد دیر هضم است ودر معده می ماند و برای رفع این مشکل بایستی با عسل و شکر خورده شود).

گز انگبین (گرم و خشک – یا معتدل): خوردن گز انگبین مسهل است.

گلرنگ (معتدل): نوشیدن دم کرده گلرنگ مسهل است.

سورنجان (گرم و خشک): دو گرم سورنجان را سائیده و بخورید مسهل اقسام بلغم است و اخلاط لزج را از اعماق بدن خصوصا” از مفاصل بیرون می کشد.

مسهل برای دفع اخلاط سودا و خشک:

 برای دفع اخلاط سودا و خشک مصرف ۵ گرم پودر افتیمون با یک لیوان سکنجبین عسلی است. این مسهل شب خورده شود و فردا شکم ۵ الی ۶ بار کار می کند و سودا به راحتی دفع می‌شود. البته شرط آن این است که قبلش منضجات سودا را خورده باشدکه علامت دفع سودا خارج شدن مدفوع سیاه رنگ است.

شربت مسهل براى سوداوى و مؤثر براى کار معده:

گل سرخ، سنا، از هر کدام ۱۵ گرم، گل بنفشه ۱۵ گرم، تربد و افسنطین و غاریقون از هر کدام ۵ گرم، مصطلکى، تخم کشوث، اسطوخدوس، از هر کدام ۱۰ گرم، سه پستان و عناب از هر کدام ۲۰ دانه همه را نیم کوب کرده ۷ روز صبح ناشتا و عصر پس از جوشانیدن و صاف نمودن میل نمایند.