منضج

هر خلطی داروی منضج خودش را دارد. برای خارج شدن ماده ای که باعث بیماری در هر قسمتی از بدن شده است داروهائی به کار می رود که باعث نضج یا حل شدن آن می گردد مثلا موقعی که زیادی صفرا باعث بیماری شده باشد ( مثل زیاد صفرای خون در بیماریهای کبدی و غیره ) داروهای حل کننده ای بکار می برند مثل ( نضج ) که با تجویز آنها ناراحتی بیمار مرتفع می گردد داروهای حل کننده یا منضج را بر حسب مزاج بیمار انتخاب می نمایند مثلا اگر در اثر گرمی بیماری به وجود آمده باشد، منضج یا حل کننده یا داروی پاکسازی سردی به کار می برند.

گفتنی است که بیشتر کاربرد منضجها در وقتی است که بیماری شدید شده، در بدن رخنه کرده و کهنه شده است که با استفاده از منضجها همانطور که از نامش پیداست خلط غالب پخته شده و آماده می شود تا دارو کار خود را راحتتر انجام داده و سریعتر بیماری بهبود پیدا نماید.

برای خلط دم که مزاج آن گرم و تر است، منضجی لازم نیست و فصد و حجامت در زمان لزوم و بدون نضج، قابل انجام است. معمولاً برای صفرا سه روز، برای بلغم نه روز و برای سودای خالص پانزده روز باید داروی منضج استفاده شود. البته این اعداد بسته به اقلیم، فصول سال و گرمی و سردی هوا، جزوی قابل تغییر است.

بهترین منضج

  • منضج معروف چهار خلط مثل سرکه انگبین.
  • منضج خلط های بلغم و سودا مثل شربت خاکشیر ترنجبین و منضج خلط دم و صفرا مثل شربت خاکشیر و شیر خشت را می توان نام برد.
  • شربت مصفا، شربت اخلاط ثلاثه، سکنجبین.

منضج اخلاط

منضج صفرا:

كاسنى ، گل نيلوفر، آلوچه خشكه ، ريشه شيرين بيان ، گل خطمى ، گل بنفشه ، عناب تمرهندى ، به دانه ، تخم كشوث ، گل حلوا (بستان افرزو)، اسپرزه ، شربت نارنج ، شربت به ، شربت توت سياه.

منضج بلغم:

پر سیاوشان، مویز، انجیر، اسطخودوس ، گل سرخ، تخم کتان، افتیمون، زنجبیل، تخم شنبلیله، رازیانه، دارچین، گل گاوزبان، شیرین بیان، زعفران، تخم کرفس.

منضج سودا:

بادرنجبويه ، گاوزبان ، سه پستان ، بسفايج ، قرنفل ، ريشه كاسنى ، ريشه باديان ، شاه تره ، ريشه شيرين بيان ، انجير، كشمش ، اسطوخدوس ، افتيمون ، لعاب تخم مرو، زرشک ، ريشه خطمى و شربت بنفشه.

انواع آش منضج:

صفرا بر: آش شاه تره.

بلغم بر: آش قنطریون

سودابر: آش زیره رومی و بسفایج